Arteta, câu 'cảnh sát xấu' và ba lối ra ở Arsenal: khoảng trống chưa lấp

Trong trận thắng Napoli giữa tuần ở Champions League, Ben White rời sân với dáng đi khập khiễng mà ống kính truyền hình chỉ giữ được bốn giây, rồi cắt ngay sang cảnh ăn mừng. Bốn giây. Ba mươi sáu năm cầm máy và viết kịch bản dạy tôi rằng những chi tiết đáng nhớ nhất thường nằm ở rìa khung hình, nơi bảng tỷ số không chiếu tới. Cùng ngày, ở phòng họp báo London, Mikel Arteta nói một câu khiến tôi phải bấm dừng băng ghi âm: "Ai đó phải làm cảnh sát xấu."

Ông nói vậy khi bị hỏi về cách Arsenal chia tay ba cầu thủ tấn công chỉ trong một kỳ chuyển nhượng. Gabriel Jesus sang Barcelona với giá 15 triệu euro, tương đương khoảng 17 triệu USD. Gabriel Martinelli sang Al Hilal với 60 triệu bảng, khoảng 81 triệu USD. Leandro Trossard sang Beşiktaş với 18 triệu euro, khoảng 21 triệu USD. Tổng cộng hơn 90 triệu euro rời khỏi cửa Emirates.

Ba lối ra ấy vẽ nên một bức tranh tôi đã gặp nhiều lần trong các dự án phim của mình: một đội bóng đang chuyển lớp. Arsenal thắng Chelsea 2-1 ở Premier League, thắng Napoli trên đất Italy, và hướng tới chuyến làm khách tại Sunderland với chuỗi trận được mô tả là khởi đầu hoàn hảo. Trên sân, cỗ máy vẫn chạy. Ngoài sân, đội hình đang thay da.

Điều khiến câu chuyện này đáng chú ý hơn một bản tin chuyển nhượng thông thường nằm ở hai tiếng nói. Ian Wright, cựu tiền đạo của chính Arsenal, lên truyền hình đặt dấu hỏi về cách Martinelli bị đẩy ra khỏi danh sách thi đấu. Gabriel Jesus thì nói thẳng rằng không ai thông báo cho anh điều gì. Arteta đáp lại bằng sự ngạc nhiên và một lập luận quen thuộc: ông khẳng định đã có buổi nói chuyện riêng với từng người, rằng mối quan hệ với Trossard vẫn rất tốt kể từ ngày tiền đạo người Bỉ trở lại Emirates.

Khi ngồi dựng lại đoạn băng phỏng vấn ấy, tôi nhận ra cấu trúc quen thuộc của mọi cuộc chia tay trong bóng đá: người ở lại nói về sự chuyên nghiệp, người ra đi nói về sự im lặng. Cả hai đều có thể đúng.

Phần đáng phân tích nhất của câu chuyện nằm ở dòng tiền. Ba thương vụ nói trên mang về hơn 90 triệu euro, một khoản thu giúp Arsenal cải thiện vị thế trước các quy định tài chính của Premier League, bộ luật về lợi nhuận và bền vững vốn giới hạn mức lỗ cho phép trong một chu kỳ nhiều năm. Bán cầu thủ tạo ra lợi nhuận kế toán, và lợi nhuận kế toán là thứ giúp một câu lạc bộ vừa chi tiêu mạnh vừa ngủ ngon.

Trong ba thương vụ, Martinelli là điểm sáng rõ nhất về thời điểm. Một cầu thủ bị loại khỏi danh sách thi đấu, dấu hiệu cho thấy anh không còn nằm trong kế hoạch, lại được bán với giá 60 triệu bảng cho Al Hilal. Đó là kiểu giao dịch mà giới phân tích tài chính gọi là bán đỉnh: thoát khỏi một tài sản trước khi giá trị của nó trượt dốc vì tuổi tác, vì chấn thương, hoặc vì số phút thi đấu giảm.

Ngược lại, mức giá 15 triệu euro cho Jesus khiến tôi phải dừng lại lâu hơn. Một tiền đạo từng thuộc nhóm đắt giá nhất châu Âu, giờ ra đi với giá của một phương án dự phòng. Lịch sử chấn thương dày đặc của anh, cùng mức lương cao, đã ăn mòn vị thế đàm phán của Arsenal tới mức gần như không thể phục hồi. Thủ môn dự bị — những nhà thơ không được xuất bản. Tiền đạo đã hết thời trong mắt thị trường cũng vậy: họ vẫn viết, chỉ là không còn ai mua bản thảo.

Về mặt chiến thuật, việc ba cầu thủ tấn công rời đi đồng nghĩa với một cuộc tái cấu trúc tuyến đầu. Số phút thi đấu được giải phóng, và ở một đội bóng vận hành bằng pressing cùng kiểm soát bóng, số phút là tài nguyên phân phối quyền lực. Ai nhận được chúng sẽ định hình bản sắc tấn công của Arsenal trong hai mùa tới.

Nhưng có một dữ kiện mà bài xã luận nào cũng bỏ qua: không có bản hợp đồng thay thế nào được nêu tên. Nếu không có người đến, bài toán không nằm ở tiền mà nằm ở phút. Một đội hình tranh chức vô địch cần ít nhất hai phương án cho mỗi vị trí trên hàng công, và hiện tại danh sách ấy mỏng hơn vẻ ngoài của bảng điểm.

Thêm vào đó là tín hiệu thể lực. Ben White đi khập khiễng sau trận Napoli, dù Arteta khẳng định anh ổn. Cristhian Mosquera đang được đánh giá vì một vấn đề cơ bắp. Hai ca cùng lúc ở hàng thủ, giữa giai đoạn lịch thi đấu dày đặc gồm cả Champions League lẫn Premier League, là loại rủi ro tích lũy mà không bảng xếp hạng nào phản ánh được cho tới khi nó nổ ra.

Ở Hàn Quốc, nơi tôi đang sống và làm việc, người ta gọi những câu chuyện như thế này là tin của những người đã rời đi. Công chúng muốn một nhân vật phản diện, và Arteta, với câu nói về cảnh sát xấu, đã tự nguyện nhận vai ấy trước khi ai kịp gán cho ông.

Nhìn vào cấu trúc, tôi cho rằng ồn ào này mỏng hơn vẻ ngoài. Nó đứng trên hai tiếng nói: một bình luận viên là cựu cầu thủ, và một cầu thủ đã ra đi. Không có cuộc biểu tình nào, không có làn sóng chỉ trích từ khán đài, không có tín hiệu nào từ thị trường về chiếc ghế huấn luyện viên. Tiếng vỗ tay không ai nghe vẫn là tiếng vỗ tay, nhưng một tràng pháo tay cũng cần nhiều hơn hai bàn tay. Khi một câu chuyện chỉ đứng trên hai nguồn, nó phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả trận kế tiếp. Một trận hòa ở Sunderland sẽ thổi nó bùng lên. Một chiến thắng sẽ chôn nó trong im lặng.

Điểm mù thật sự của ký ức tập thể nằm ở chỗ khác. Người hâm mộ đang tranh cãi về cách đối xử với cầu thủ, trong khi câu hỏi lớn hơn là ai sẽ ghi bàn vào tháng Mười Hai, khi lịch thi đấu trở nên đặc quánh và các ca chấn thương bắt đầu cộng dồn. Suốt 36 năm theo dõi bóng đá, tôi thấy các câu lạc bộ hiếm khi sụp đổ vì một cuộc tranh cãi truyền thông. Họ sụp đổ vì thiếu người.

Một chi tiết nữa mà tôi luôn kiểm tra khi nghe các mức phí chuyển nhượng: nguồn. Những mức 15 triệu euro, 60 triệu bảng và 18 triệu euro ở trên đến từ báo chí, chưa được xác nhận đầy đủ bằng thông báo chính thức ở mọi khía cạnh, đặc biệt là các điều khoản phụ. Trong hồ sơ phim của tôi, dữ liệu chưa đối chiếu luôn nằm ở một ngăn riêng, dán nhãn rõ ràng.

Những bản hợp đồng có mùa hè, nhưng tình yêu có mùa đông. Arsenal bước vào mùa đông ấy với hàng công mỏng hơn, hàng thủ đang có vết nứt nhỏ, và một huấn luyện viên chấp nhận đứng mũi chịu bão để giữ phòng thay đồ vận hành theo một chuẩn mực nhất quán. Kết quả cuối mùa sẽ không nói ai đúng ai sai trong cuộc tranh cãi này. Nó chỉ nói đội bóng có đủ người để đi hết con đường hay không.